In deze paragraaf geven we een uitgebreide toelichting op de beschikbare bestedingsruimte die we presenteren in het overzicht budgettair beeld voor de (meerjaren)begroting 2026-2029.
Beschikbare bestedingsruimte gemeentefonds
In de Voorjaarsnota 2025 presenteerden we een budgettair beeld waarbij we nog uitgingen van de september- en decembercirculaire 2024 en de Rijksvoorjaarsnota. In deze begroting hebben we de beschikbare bestedingsruimte uit het gemeentefonds, conform onze uitgangspunten, geactualiseerd volgens de meicirculaire 2025. Hieronder laten we een totaaloverzicht zien van de beschikbare bestedingsruimte uit het gemeentefonds voor het meerjarenperspectief van de begroting 2026.
(bedragen x € 1.000 / - is negatief) | ||||
Beschikbare ruimte gemeentefondsuitkering | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 |
|---|---|---|---|---|
Beschikbare ruimte gemeentefondsuitkering exclusief meicirculaire 2025 | 2.095 | 2.490 | 2.210 | 9.531 |
Beschikbare ruimte gemeentefondsuitkering meicirculaire 2025 | 5.676 | 5.828 | 5.445 | 7.986 |
Beschikbare ruimte gemeentefondsuitkering | 7.771 | 8.318 | 7.655 | 17.517 |
De wijzigingen in de meicirculaire 2025 hebben een positief effect op het begrotingssaldo
Wanneer we binnen het gemeentefonds inzoomen op de gevolgen voor de jeugdzorg ontstaat een heel ander beeld. In de grafiek hieronder geven we dit beeld weer.
Taakgebonden wijzigingen en wijzigingen decentralisatie- en integratie-uitkeringen
Het gemeentefonds (GF) bestaat uit de algemene uitkering (AU), decentralisatie-uitkeringen (DU’s) en integratie-uitkeringen (IU’s). De AU is de grootste component. De omvang van de AU wijzigt door algemene wijzigingen en taakgebonden wijzigingen. De algemene wijzigingen beïnvloeden de financiële ruimte van gemeenten omdat ze geen veranderingen kennen voor het takenpakket. De taakgebonden wijzigingen hebben wel betrekking op de taken van een gemeente en hebben dus corresponderende gevolgen voor inkomsten en uitgaven. Dit laatste geldt ook voor DU’s en de IU’s.
Ons beleid voor de taakgebonden wijzigingen en de wijzigingen voor de DU’s en IU’s is dat we deze 1-op-1 verrekenen met het beleidsveld (lees: begrotingsbudget) waar ze betrekking op hebben. Een uitzondering hierop zijn de taakgebonden wijzigingen voor jeugd. Deze verrekenen we maar deels met het beleidsveld jeugd. Deels verrekenen we deze met de algemene middelen. De reden hiervoor is dat we in het verleden tekorten op jeugd hebben bekostigd uit de algemene middelen van de gemeente.
Hieronder hebben we drie tabellen opgenomen waarin we de verrekeningen tonen. Een inhoudelijke toelichting op deze wijzigingen heeft u kunnen lezen in Raadsinformatiebrief (RIB) 108-2025 evenals een uitgebreide analyse van de gevolgen van de meicirculaire 2025.
(bedragen x € 1.000 / - is negatief) | |||||
Prog. | Taakgebonden wijzigingen | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 |
|---|---|---|---|---|---|
1 | Demping terugval gemeentefonds | 2.582 | 2.791 | 2.790 | 2.868 |
1 | Tekorten voor rekening Rijk | 2.707 | 2.779 | 2.842 | 2.909 |
1 | Groeipad maatregelen Hervormingsagenda | 3.215 | 2.963 | ||
1 | Hervormingsagenda Jeugd | 248 | 248 | 312 | 927 |
1 | Indexeren opbrengst besparingen Hervormingsagenda | -3.196 | -3.272 | ||
1 | Besparingen kosten Jeugdzorg: Eigen bijdrage jeugdzorg | -1.640 | -1.679 | ||
1 | Besparingen kosten jeugdzorg: Sturen op trajectduur jeugdzorg | -428 | -438 | ||
1-5 | Inzet als algemene dekking begroting 2026-2029 | -2.050 | -2.050 | -680 | -1.315 |
Totaal taakgebonden wijzigingen jeugd | 6.702 | 6.730 | 0 | 0 | |
1 | Kinderopvang pleegouders | 13 | 14 | 14 | 15 |
1 | Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo | 1.304 | |||
1 | Wmo hulpmiddelen | 58 | |||
1 | Aanpassen regeling dienstverlening aan huis | 11 | 12 | 12 | 12 |
4 | Basisregistratie Personen (BRP): centralisering inschrijving vergunninghouders | -16 | -16 | -17 | -18 |
Totaal taakgebonden wijzigingen overig | 1.371 | 9 | 9 | 9 | |
Totaal taakgebonden wijzigingen | 8.073 | 6.739 | 9 | 9 | |
(bedragen x € 1.000 / - is negatief) | |||||
Prog. | Decentralisatie-uitkeringen | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 |
|---|---|---|---|---|---|
1 | Armoedebestrijiding kinderen | -13 | -13 | -13 | -13 |
1 | Aanpaklaaggeletterdheid | 105 | 105 | 105 | |
1 | Antidiscriminatie voorzieningen | 13 | |||
1 | Impulsbudget sociale infrastructuur | 564 | 564 | 564 | 564 |
3 | Versterking arbeidsmarktregio's | 248 | 248 | 248 | |
3 | Work in Nederland | 150 | 150 | ||
3 | Impulsbudget arbeidsmarktregio's | 827 | 1.117 | 1.291 | |
Totaal wijzigingen decentralisatie-uitkeringen | 1.896 | 2.172 | 2.197 | 551 | |
(bedragen x € 1.000 / - is negatief) | |||||
Prog. | Integratie-uitkeringen | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 |
|---|---|---|---|---|---|
1 | Bescherm wonen | 1.030 | 1.030 | 1.030 | 1.030 |
1 | Participatie - Wsw | 666 | 651 | 601 | 593 |
1 | Participatie - beschut werk | 72 | 78 | 82 | 88 |
1 | Participatie - sociale infrastructuur | 198 | 213 | 228 | 243 |
Totaal wijzigingen Integratie-uitkeringen | 1.967 | 1.971 | 1.941 | 1.954 | |
Beschikbare ruimte overig
Vrijval diverse bestemmingsreserves
We hebben onze reserves getoetst aan het beleidskader van uw raad waarbij vooral beoordeeld is in hoeverre de gereserveerde middelen nog benodigd zijn voor de afgesproken doelen. Deze toets heeft geleid tot de (gedeeltelijke) vrijval van de volgende reserves:
- Reserve versnellingsagenda duurzaamheid;
- Reserve organisatieontwikkeling;
- Reserve regionale samenwerkingen;
- Reserve saldo begroting 2020;
- Reserve corona;
- Reserve automatisering algemeen;
Deze vrijval leidt per saldo tot een voordeel van € 3,2 miljoen. De vrijval zetten we in als dekking voor de begroting in 2026.
Voordeel rentelasten
In de begroting 2025 is geanticipeerd op een rentestijging, omdat we voorzagen dat de leningen waar we geld op toe krijgen aflopen en we nieuwe, duurdere leningen moeten afsluiten. Echter, doordat de realisatie van onze investeringen achterblijft op de planning, hebben we tot nu toe minder leningen hoeven aantrekken dan eerder verwacht bij de begroting. Dit betekent dat we nog niet te maken hebben met de rentegroei. Dit leidt tot een incidenteel voordeel in 2026 van 1,05 miljoen. Dit bedrag zetten we in als dekking voor de begroting in 2026.
Voordeel kapitaallastenbudget 2026
De kapitaallasten van het IVP 2026 en van de meerjarig vastgestelde investeringen zijn bij deze begroting volledig en meerjarig gedekt. Het effect is een incidenteel voordeel van € 1,6 miljoen in 2026. Dit geld zetten we voor € 164.000 in als dekking voor de begroting 2026. Dan resteert nog bijna € 1,5 miljoen dat we toevoegen aan de algemene reserve.
Stelposten eigen bijdrage jeugdzorg en sturen op verkorten trajectduur jeugdzorg
Zoals eerder aangegeven neemt het Rijk in de meicirculaire 2025 een financieel voorschot op nog te nemen maatregelen om het jeugdzorgstelsel te beheersen door een uitname uit het gemeentefonds voor:
- Eigen bijdrage jeugdzorg;
- Sturen op trajectduur jeugdzorg
De provincie staat in haar rol als toezichthouder toe dat gemeenten beide posten budgettair neutraal in hun begroting verwerken door een stelpost op te nemen. Dit levert de begroting in 2028 en 2029 gemiddeld € 2,1 miljoen per jaar op.