Programma 1: Meedoen, rondkomen, vooruitkomen

Koers
Wat willen we bereiken?

Op het vlak van jeugd en jeugdzorg werken we aan een preventieve en collectieve aanpak voor de jeugd van -1 tot 27 jaar. Dat doen we zowel op stedelijk niveau, binnen wijken als op individueel (casus)niveau. Hierbij zetten we in op wat het beste bijdraagt aan het kansrijk, gezond en veilig opgroeien van alle jeugdigen. Parallel willen we hulp en zorg beter beheersbaar en beschikbaar maken en zetten we in op meer gezinsgerichte kind- en gezinsbescherming.

Ten aanzien van onderwijs ligt er voor ons als gemeente een belangrijk accent bij het naar de toekomst waarborgen van goed toegankelijke, duurzame en kwalitatieve onderwijshuisvesting. Ook is belangrijk dat accommodaties op een goede manier ingepast blijven en worden in de wijken, gezien de ruimtelijke veranderingen daar. Door ons te richten op multifunctionaliteit van de accommodaties willen we er bovendien voor zorgen dat deze ook gebruikt worden als ontmoetingsplek in de wijk en voor wijkactiviteiten. Zo dragen we bij aan een sterkere sociale basis.

Doelen en reslutaten

• 
  Jeugd & jeugdzorg

Wat we af willen hebben in 2026

• De uitvoeringsagenda voor kind- en gezinsbescherming is uitgewerkt
• Er is inzicht in de gevolgen voor Helmond van de verwachte stelselwijziging kinderopvang

• 
  Onderwijs

Wat we af willen hebben in 2026

• Er is een beeld hoe inclusief onderwijs er in Helmond uitziet en wat de opgave is om daar naartoe te werken
• De uitvoering van het bestaande Integraal Huisvestingsplan Onderwijs is terug op schema
• Het uitvoeringsprogramma bij het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2030-2045 is gereed

Bijzonderheden binnen de reguliere taakuitvoering
Jeugd & jeugdzorg
In 2026 spelen binnen de reguliere werkzaamheden de volgende bijzonderheden:

• In beleid en uitvoering laten landen van de landelijke Hervormingsagenda Jeugd, op basis van de vertaling naar regionale en lokale doelen en taken
• Werken aan de gebiedsgerichte aanpak voor de Helmondse jeugd, waarin onderwijs, bestaanszekerheid, jeugd- en gezinszorg, veiligheid, leefbaarheid, maatschappelijke participatie en cultuur samenkomen
• Verwerven van nieuwe contracten voor jeugdbescherming en jeugdreclassering via 21voor de jeugd
• Inbedden dat bij renovaties en vernieuwing bij schoolpleinen, kinderopvanglocaties, speeltuinen, etc. pictogrammenborden worden geplaatst om kinderen te ondersteunen in hun taalontwikkeling
• Samen met inwoners en partners verkennen van mogelijkheden om speelruimte beter toegankelijk te maken

Onderwijs
In 2026 spelen binnen de reguliere werkzaamheden de volgende bijzonderheden:

• Nemen van een besluit over de locatie waar nieuwbouw voor het Jan van Brabantcollege gaat plaatsvinden en verder uitwerken van de planvorming daarvoor
• Continueren van het herijken van de Helmondse Educatieve Agenda
• Vertalen van het regionaal programma Voortijdig schoolverlaten naar gemeentelijke uitvoering, zodat wordt voldaan aan de nieuwe wet ‘Van school naar duurzaam werk’
• Uitvoering geven aan het beleid voor nieuwkomersonderwijs

Accenten binnen regionale samenwerkingen en verbonden partijen
Gemeenschappelijke regeling 10 voor de jeugd
Diverse gemeenten in Zuidoost-Brabant werken al enige tijd samen bij het inkopen van diensten voor Jeugdhulp. Vanaf 1 januari 2026 gaat deze inkoopsamenwerking vanwege een wettelijke verplichting verder als gemeenschappelijke regeling.

Ombuigingen

Prioriteren inzet t.a.v. Helmondse Educatieve Agenda (HEA)
Binnen de Helmondse Educatieve Agenda 2020–2030 werken kinderopvang, onderwijs en gemeente samen aan het versterken van ontwikkelkansen voor jeugd. We richten ons op vier opgaven: verbinding tussen opvang, onderwijs en jeugdhulp; ononderbroken ontwikkeling; taalondersteuning aan (anderstalige) kinderen en ouders; en toekomstgericht onderwijs met aandacht voor wereldburgerschap. Binnen de opgaven prioriteren we. Deze focus moet leiden tot meer samenhang en concreet resultaat.   

Vliegende Brigade (kinderopvang)
Om tijdelijke knelpunten bij kinderopvangorganisaties sneller en doelgerichter op te lossen, wordt een Vliegende Brigade ingericht. Deze flexibele formatie kan worden ingezet bij urgente situaties, bijvoorbeeld wanneer wachtlijsten oplopen of er sprake is van personeelstekorten die directe gevolgen hebben voor de beschikbaarheid van opvang. 
Met de inzet van de Vliegende Brigade zorgen we ervoor dat kinderen sneller passende opvang krijgen en dat wachttijden beperkt blijven. Dit draagt bij aan het voorkomen van zwaardere (en duurdere) jeugdhulp in een later stadium. Deze investering verdient zichzelf terug: de extra inzet leidt tot minder instroom in duurdere voorzieningen en daarmee tot een structurele besparing op de jeugdhulp. 

Volledig benutten rijksmiddelen onderwijs
De rijksmiddelen voor onderwijs worden volledig ingezet om de ontwikkelkansen van kinderen in Helmond te verbeteren. Doel is om hen zo vroeg mogelijk optimaal te ondersteunen voor een sterke start en maximale ontplooiing. Wat we feitelijk doen, is reguliere middelen uit de begroting vrijspelen door deze rijksmiddelen daarvoor in te zetten.

Geen nieuwe verwijzingen naar niet-gecontracteerd aanbod
De gemeente verwijst uitsluitend naar gecontracteerd ondersteuningsaanbod. Door afbouw van niet-gecontracteerd aanbod en inzet op gecontracteerde voorzieningen met tariefafspraken behouden we regie op kwaliteit en kostenbeheersing.

Betere samenwerking tussen gecertificeerde instellingen
De samenwerking tussen gecertificeerde instellingen wordt versterkt om beter af te stemmen welke hulp wordt ingezet. Door lokale kennis te combineren met specialistische expertise kunnen kortere, lichtere en goedkopere alternatieven ontstaan. Dit gebeurt via een tandemaanpak, waarbij geen indicatie wordt afgegeven zonder betrokkenheid van een tandem.

Sturen op stapeling jeugdhulpproducten
Analyse van jeugdhulpdeclaraties maakt inzichtelijk waar sprake is van stapeling van hulp en afwijkend gebruik. Stapeling wordt gezien als onwenselijk voor zowel jongeren als financiering. Door in te zetten op samenhangende hulparrangementen kan besparing worden gerealiseerd.

Collectiveren van begeleiding  
Binnen het (speciaal) onderwijs heeft een kleine groep kinderen een intensieve zorgvraag, bijvoorbeeld in cluster 3-onderwijs. Gemeenten en onderwijs onderzoeken de collectieve organisatie en financiering van integraal zorgaanbod voor deze doelgroep. Dit biedt voordelen voor kinderen, ouders, professionals en financiën. Vaste partners zijn onderwijs, gezondheidszorg, jeugd-ggz en gehandicaptenzorg.

Sturen op afbouw top 25 duurste indicaties bij niet-gecontracteerd aanbod
Volgens de Hervormingsagenda worden verwijzingen naar niet-gecontracteerd aanbod niet meer vergoed, tenzij er geen passend alternatief is ingekocht. Analyse van de 25 duurste maatwerktrajecten (exclusief pleegzorg en gezinshuizen) laat zien dat circa 200 cliënten niet-gecontracteerde, dure voorzieningen gebruiken. Door meer in te zetten op gecontracteerd aanbod met vaste tarieven krijgt de gemeente beter grip op de kosten.

Verlengde inzet Jeugdwet afbouwen wanneer andere ondersteuning passend is
Jeugdhulp stopt bij 18 jaar; daarna valt zorg onder andere wetgeving zoals de Wmo, Zorgverzekeringswet (Zvw) of Wet langdurige zorg (Wlz). Er wordt ingezet op afbouw, alternatieve hulp en financiering buiten de Jeugdwet. Jongeren en ouders worden tijdig geïnformeerd en begeleid om continuïteit van zorg te waarborgen.

Doorbraakmethode
In Helmond zetten we de doorbraakmethode in om gezinnen met complexe problematiek en bureaucratische knelpunten gericht te ondersteunen. Door basisproblemen aan te pakken, wordt stress verminderd en zwaardere zorg voorkomen.

Stopzetten diverse abonnementen   
Abonnementen die niet tot nauwelijks worden gebruikt, zetten we stop of we beperken het aantal licenties.  

Inkoopstrategie jeugdhulp 2028  
Met de inkoopstrategie jeugdhulp wordt toegewerkt naar een breed en dekkend gecontracteerd aanbod per 2028. Daarbij is expliciet aandacht voor kostenbeheersing, met behoud van kwaliteit en beschikbaarheid van hulp.

Businesscase Jeugdconsulent
Door tijdiger, intensiever en deskundiger in te zetten op de toegang en begeleiding, kunnen problemen eerder worden gesignaleerd en passende lichte hulp of ondersteuning worden ingezet. Deze werkwijze voorkomt dat gezinnen onnodig of te snel doorstromen naar zwaardere en duurdere vormen van jeugdzorg. Daarmee draagt de inzet van jeugdconsulenten direct bij aan het beheersen van de uitgaven. De businesscase laat zien dat de investering zichzelf terugverdient: de structurele besparingen op dure zorg zijn groter dan de extra personele lasten. Naast het financiële effect heeft deze aanpak ook inhoudelijke voordelen: jeugdigen en hun gezinnen krijgen sneller passende hulp, dichter bij huis en met minder ingrijpende trajecten.

Rechtmatigheid in de zorg
Concreet gaat het zowel om het voorkomen en bestrijden van fraude, als om het waarborgen dat organisaties alleen declareren voor daadwerkelijk geleverde zorg. Door gerichte controles, betere data-analyse en nauwere samenwerking met aanbieders en toezichthouders versterken we de kwaliteit van het declaratieproces. Dit leidt tot meer transparantie en vermindert de kans op onrechtmatige uitgaven. De verwachting is dat deze inzet niet alleen bijdraagt aan zorgvuldig gebruik van publieke middelen, maar ook structureel een besparend effect heeft.

Beleidsintensivering

Autonome ontwikkelingen

Investeringen

Speelvoorzieningen
Wij investeren in speelvoorzieningen in de hele stad. Met de uitvoering van de speelprojecten geven we, waar mogelijk, ook een impuls aan de openbare ruimte. Dit doen we door het verbreden van de speelprojecten tot integrale, klimaatbestendige en inclusieve plannen voor een aantrekkelijke beweegvriendelijke woonomgeving.

Daarbij gaat het globaal om drie type ingrepen:

• Herinrichten (gelijkwaardig): vervangen speeltoestellen en ondergronden;
• Impuls in speel- en verblijfswaarde, sportfuncties, of natuurlijk spelen;
• Omvormen tot informele natuurlijke speelruimte, zonder speeltoestellen.

In 2023 is tijdens de periodieke veiligheidsinspecties gekeken naar de verwachtte vervangjaren van speeltoestellen als basis voor het geüpdatete uitvoeringsprogramma. De komende vier jaar (2025-2029) komen in totaal 164 van de 263 plekken in aanmerking voor een herinrichting. Om dit bij te houden zou er jaarlijks circa 40 plekken moeten worden aangepakt, met een investeringsopgave van € 1,5 miljoen tot € 2 miljoen per jaar. Dat is te fors om volledig uit te voeren. Daarom is er een scherpe prioritering gemaakt (zie uitgangspunten meerjarenplan Speelruimte) en is de vervanging van ruim 60 plekken voorlopig uitgesteld. Op een klein aantal locaties worden verouderde speel- en sporttoestellen tussentijd één-op-één vervangen.

Voor 2026 is een bruto investeringsbudget van € 775.000 opgenomen. Hiervan is € 700.000 bestemd voor speeltoestellen en € 75.000 voor een bovenwijkse voorziening: aanleg van het nieuwe skatepark aan de Wethouder van Ebbenlaan.

Belangrijk bij al deze keuzes is dat veiligheid altijd leidend blijft. Als uit de periodieke inspecties blijkt dat uitstel te hoge risico’s oplevert, wordt de betreffende plek alsnog toegevoegd aan het meerjarenplan. Met drie inspectierondes per jaar houden we de actuele situatie in beeld en werken we het uitvoeringsplan stap voor stap bij.

Specificatie per hoofdproduct
In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. (inclusief mutaties op de reserves)

(bedragen x € 1.000/ - is negatief)