Programma 3: Economisch vitaal en aantrekkelijk

Wat willen we bereiken

De schaalsprong vraagt om een ontwikkeling op het gebied van cultuur en culturele voorzieningen. Groei op dit vlak is gewenst om meer kwaliteit toe te voegen aan de stad én om het aanbod aan te laten sluiten bij de groei van Helmond. We zien cultuur en recreatie een belangrijke bijdrage leveren aan het leefklimaat in de stad, onder andere met het oog op levendigheid, onderlinge verbindingen en het versterken van de identiteit en eigenheid van Helmond. Allerlei vormen van cultuur kunnen de aantrekkingskracht van de stad versterken. Alles bij elkaar is cultuur een belangrijke factor voor het verstevigen van de sociaal-culturele pijler binnen Helmond.

We werken op zes thema’s: levend erfgoed, samen actief, cultuureducatie, betrokken jongeren, centrum als verbinder en ruimte voor makers. Ook op erfgoed spannen we ons in, onder andere voor het ontwikkelen, zichtbaar en beleefbaar maken ervan en het vergaren en ontsluiten van kennis. We geven prioriteit aan zaken die veel bijdragen aan de aantrekkelijkheid van Helmond als woonstad. De culturele organisaties, instellingen en ondernemers spelen de centrale rol in het bieden van het gewenste gevarieerde cultuur- en recreatieaanbod. Als gemeente pakken we vooral een stimulerende en ondersteunende rol.

Museum Helmond en het Speelhuis pakken door
Zowel het Museum Helmond als het Speelhuis zijn belangrijk cultuurdragers in Helmond. Museum Helmond kent twee locaties: het Kasteel en de Kunsthal. In het Kasteel wordt het verleden tot leven gebracht met rijke lokale en regionale erfgoed. Kunsthal wordt tussen 2025 en 2028 ontwikkeld tot een eigentijds museum dat in open verbinding staat met de inwoners en gasten van de stad. Het Speelhuis voorziet met haar programmering in een breed cultureel aanbod en faciliteert lokale theatermakers, verenigingen en scholen voor het organiseren van hun theatervoorstellingen. Beide instellingen zijn en blijven onderdeel van de gemeentelijke organisatie. Er wordt uitgewerkt hoe zij binnen de gemeentelijke kaders optimale ruimte hebben om cultureel te ondernemen.

Doelen en resultaten

Wat we af willen hebben in 2026

• Er is inzicht in de staat van de culturele sector in 2026
•  Het Speelhuis en Museum Helmond maken onderdeel uit van de gemeentelijke organisatie waarbij op onderdelen maatwerk hen de optimaal de ruimte geeft om dit te combineren met goed cultureel ondernemersschap
• Er is inzicht in de mogelijkheden van kleine instellingen om ondersteund te worden door grote instellingen
• De kernfuncties van het Annatheater (educatie, presentatie en broedplaats/productie) zijn versterkt
• De doorontwikkeling van het HomeComputerMuseum (op basis van het Scenario Basis op Orde) heeft de eindfase bereikt
• Culturele broedplaatsen hebben een stevigere basis
• Er ligt een visie op hoe we immaterieel erfgoed structureel borgen
• In diverse wijken zijn monumenten en beeldbepalende objecten aangewezen
• De erfgoedleerlijn is gereed en wordt toegepast
• Er is een geactualiseerde versie van de archeologische waardenkaart en archeologisch beleid
• GLOW 2026 heeft een duidelijke impact gehad op sociaal-maatschappelijk vlak
• Eén of enkele nieuwe locatieprofielen voor evenementen zijn gereed

Bijzonderheden binnen de reguliere taakuitvoering
In 2026 spelen binnen de reguliere werkzaamheden de volgende bijzonderheden:

• Uitwerken van een uitvoeringsplan cultuur voor de periode 2026-2028 en starten met de uitrol ervan
• Inregelen dat organisatoren van evenementen op het vlak van city-street culture & sports subsidie aanvragen via de evenementensubsidieregeling en evalueren van het beleidsplan voor deze categorie
• De bibliotheek verkent hoe zij het gratis lidmaatschap voor inwoners tot 27 jaar binnen hun reguliere middelen kunnen dekken

Accenten binnen regionale samenwerkingen en verbonden partijen
Brabantstad
We voeren in BrabantStad-verband het werkplan ‘Brabant in data’ uit. Dit is ten behoeve van de cultuurmonitor van Noord-Brabant, genoemd de Waarde van cultuur. Hiermee krijgen we op provincie- en gemeenteniveau inzicht in de staat van de Brabantse cultuursector.

Stedelijk Gebied Eindhoven
Binnen het thema Voorzieningen & Evenementen concretiseren we de scope van het thema. Dat doen we aan de hand van het voorzieningenvraagstuk en door te kijken hoe we elkaar op regionaal niveau kunnen versterken en lokale vraagstukken met elkaar kunnen afstemmen.

De Peel
We continueren de financiële ondersteuning van de Stichting Land van de Peel voor de uitvoering van haar kernactiviteiten. Zij zorgen voor de marketing en branding van het toeristische en recreatieve aanbod in de Peelregio.

Ombuigingen

Minder budget voor beeldende kunst   
De afgelopen jaren is het budget voor dit doel niet volledig besteed.

Minder budget voor amateurkunst    
Dit budget biedt ook ruimte voor het ondersteunen van incidentele culturele initiatieven. Door scherper keuzes te maken is het mogelijk om dit budget te verlagen. 

Versoberen bijdrage aan evenementen
Om de schaalsprong te kunnen maken zal ook het evenementenaanbod mee moeten groeien. Tegen deze achtergrond is bij de begroting 2025 een bedrag van € 100.000 extra voor evenementen beschikbaar gesteld, met name om evenementen in de winterperiode te versterken. De inzet is om GLOW te ondersteunen, daarvoor stellen we jaarlijks 60.000 beschikbaar. Het schrappen van het overige bedrag raakt geen bestaand evenement. 

Minder budget voor erfgoed
Na vaststelling van de erfgoedvisie is vorig jaar besloten om het budget voor erfgoed op te hogen met € 200.000 om de ambities waar te maken. Deze middelen zijn echter nog niet meerjarig bestemd, waardoor de maatregel geen direct gevolg heeft voor lopende projecten.

Verblijfsbelasting arbeidsmigranten invoeren
De gemeente wil verblijfsbelasting gaan heffen bij arbeidsmigranten, die nu zijn vrijgesteld. Dit kan een prikkel zijn tot inschrijving in de basisregistratie, waardoor beter zicht ontstaat op deze doelgroep.

Toeristenbelasting algemeen verhogen  
De toeristenbelasting wordt verhoogd om de gemeentelijke inkomsten te versterken. De maatregel levert structureel extra inkomsten op voor de gemeente.

Realistisch begroten opbrengst toeristenbelasting​  
De raming voor toeristenbelasting wordt aangepast op basis van de feitelijke opbrengsten in de afgelopen jaren. Door realistischer te begroten sluiten de geraamde baten beter aan op de werkelijke inkomsten. Dit voorkomt structurele bijstellingen achteraf en draagt bij aan een betrouwbare begroting.

Minder budget cultuurvisie
Om de schaalsprong te kunnen maken zal ook het cultureel aanbod mee moeten groeien. Tegen deze achtergrond is bij de begroting 2025 een bedrag van € 500.000 extra voor cultuur beschikbaar gesteld. Deze middelen zijn nog niet volledig meerjarig bestemd en daarmee is het budget lager, zonder te snijden in lopende projecten of bestaand aanbod. 

Lagere bijdrage Lokale omroep
Gemeenten hebben conform de Mediawet een instandhoudingsplicht voor de lokale publieke omroep. Het normbedrag dat gemeenten geacht worden per huishouden bij te dragen is voor 2026 vastgesteld op € 1,68 per huishouden. Dat komt neer op een subsidie van ongeveer € 73.000. De werkelijke subsidie aan Dit Is Helmond bedraagt € 171.500. Een versobering van de gemeentelijke bijdrage moet, in het licht van de vorming van een streekomroep, te realiseren zijn.

Beleidsintensivering

Theaterstoelen het Speelhuis
De theaterstoelen van Het Speelhuis zijn sinds de opening in 2012 in gebruik, vertonen als gevolg van slijtage gebreken en zijn dringend aan vervanging toe. Dankzij het vernieuwen van de theaterstoelen kunnen ook enkele fysieke verbeteringen worden doorgevoerd waaronder het vergroten van de capaciteit van rolstoelplaatsen zodat invulling wordt gegeven aan de richtlijn voor toegankelijkheid.

Autonome ontwikkeling

Bibliotheek
In de bestuursovereenkomst Bibliotheekwerk 2023 – 2025 hebben de vier subsidiërende gemeenten vastgelegd dat de subsidie jaarlijks wordt geïndexeerd op basis van de per gemeente vastgestelde indexeringscijfers en dat gemeenten streven naar een basisbijdrage per inwoner. In de afgelopen periode is de subsidie wel geïndexeerd, maar niet opgehoogd door de toename van het aantal inwoners (areaalgroei). Deze achterstand in indexering door de areaalgroei is nu opgenomen als autonome ontwikkeling.

Inkomstenderving en hogere lasten kermissen
De uitgaven voor de organisatie van de kermissen zijn de laatste jaren gestegen door prijsstijgingen voor inhuur, energievoorzieningen en tijdelijke installaties. Daarnaast zijn de veiligheidsmaatregelen aangescherpt. Dit leidt tot aanmerkelijk meer uitgaven voor beveiliging, brandpreventie, evenementenzorg, verkeersmaatregelen en verblijf kermisexploitanten. De strengere veiligheidseisen leiden er ook toe dat er minder attracties op de kermissen staan, omdat er meer ruimte tussen de attracties nodig is. Hierdoor zijn er minder inkomsten uit de verpachting van de standplaatsen.

Investeringen

Projecten cultuur
In de Ruimtelijke visie Berkendonk welke in 2025 is vastgesteld kijken we naar hoe we het gebied rondom het water van Berkendonk aantrekkelijker inrichten, naar het versterken van de natuur en naar recreatieve mogelijkheden. Onderdeel van hiervan is ook om te kijken naar de wensen van de aanwezige watersportverenigingen. Om dit inzichtelijk te maken is het doorlopen van een ontwerpend onderzoek een belangrijke stap. We willen de haalbaarheid van een nieuwe (brede) accommodatie, mogelijk met horeca onderzoeken.

Specificatie per hoofdproduct
In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. (inclusief mutaties op de reserves)

(bedragen x € 1.000/ - is negatief)