Programma 2: Duurzaam en leefbaar

Wat willen we bereiken

Voor de beoogde kwaliteitssprong is een aantrekkelijke, groene leefomgeving essentieel. Het is van belang dat inwoners en bezoekers in een aantrekkelijk omgeving wonen en verblijven en gemakkelijk in beweging kunnen zijn. En ook dat inwoners elkaar laagdrempelig kunnen ontmoeten. We zetten daarom in op zoveel mogelijk groen in de stad, verdeeld over de wijken. We werken aan zowel een grofmazige als fijnmazige groenstructuur, op een schaal en van een kwaliteit die nodig is om het recreatief en ecologisch te laten functioneren. Ook werken we aan betere zichtbaarheid en het kunnen beleven van de natuur in en om de stad en aan het verbinden en verweven van stad en natuur. We investeren bovendien in een gezonde, veilige en leefbare leefomgeving. Dat doen we door in te zetten op een schone bodem, schoon water en schone lucht en op het zuinig omgaan met groene ruimte, energie en grondstoffen.

Om goed om te kunnen gaan met de gevolgen van klimaatverandering, zien we noodzaak om de stad meer zó in te richten dat weersextremen niet leiden tot overlast. Denk aan hittestress in warme perioden of wateroverlast bij extreme neerslag. We zetten daarom in op een inrichting van de openbare en private ruimte die verkoeling en waterabsorptie faciliteert. Bovendien willen we dat het beheer dit ook ondersteunt. Dit onderschrijft de noodzaak voor het aanleggen van groen, het realiseren van meer waterpartijen, het aanleggen van Water Afvoer Drainage Infiltratie (wadi’s), etc.

Wat betreft energie zijn er de nodige uitdagingen om het hoofd aan te bieden. De hoofdopgave is de reductie van broeikasgassen door het omschakelen naar fossielvrije energiebronnen. We zetten daarvoor in op het faciliteren van duurzame opwek van energie, het voeren van regie op de warmtetransitie en het beperken van de gevolgen van netcongestie.

Warmtetransitie en verdere verduurzaming
In 2026 is de warmtetransitie een zwaartepunt in het gemeentelijk beleid. De verwachte invoering van de nieuwe Warmtewet geeft gemeenten vergaande bevoegdheden om richting te geven aan deze transitie. Daarom onderzoekt Helmond verschillende scenario’s voor haar rol in een eventueel toekomstig warmtebedrijf. Ook stelt de gemeente een warmteprogramma vast als opvolger van de Transitievisie Warmte. Hiermee sorteert de gemeente voor op haar bevoegdheid om in bestaande wijken alternatieve warmtevoorzieningen te realiseren en woningen van het aardgas te halen.

De verduurzaming van bestaande woningen is eveneens een groot aandachtspunt. Deze moeten net als nieuwbouwwoningen energiezuinig en toekomstbestendig worden. Dat draagt bij aan wooncomfort, lagere energiekosten én aan een duurzame leefomgeving. Voor de warmtetransitie is verduurzaming van woningen van voor 1990 een cruciaal punt. Voor de energietransitie speelt bovendien het vergroten van mogelijkheden voor duurzame opwek. Hiervoor maken we afspraken binnen de regio.

Omgaan met netcongestie
We moeten zien om te gaan met een enorme groei van de behoefte aan elektriciteit. De netcongestie die hiervan het gevolg is, werkt remmend op de ontwikkeling van onze stad en regio. Dit willen we zoveel als mogelijk beperken.  We hebben als gemeente echter beperkt invloed op het oplossen van netcongestie, behalve dat we het uitbreiden van het energienetwerk faciliteren. Lokaal ligt onze focus op (het bevorderen van) het slimmer afstemmen van vraag en aanbod van elektriciteit, netbewust bouwen en inzetten op lokale opslag van energie. Denk aan collectieve energienetwerken op bijvoorbeeld bedrijventerreinen, integratie van slimme energienetwerken, toepassing van waterstoftechnologie in de industrie en het realiseren van collectieve warmtenetten.

Doelen en resultaten

• Leefomgeving & Milieu

• Het programma van eisen Klimaatbestendige inrichting is gereed en vastgesteld
• De Basiskwaliteit Natuur is vastgesteld
• De specifieke gebouwbewonende diersoorten zijn inzichtelijk
• De groennorm is vastgesteld
• De nota dierenwelzijn is gereed en vastgesteld
• Op de gemeentelijke website is duidelijke informatie te vinden met betrekking tot dierenwelzijn
• Inwoners met huisdieren hebben meer kennis van wat een dier nodig heeft
• Het maken van de visie en de ontwerpstudie van de kanaalzone(s) is aanbesteed en er is opdracht verleend
• Bestaande landschapsstructuren zijn hersteld
• Het inrichtingsplan voor de Stadse Aa is vastgesteld en de aanvraag van vergunningen is afgerond
• Het inrichtingsplan voor het beekdal van de Goorloop is vastgesteld en de aanvraag van vergunningen is afgerond
• De planologische procedure voor recreatiegebied Berkendonk is afgerond
• Er is een geschikte partij gekozen voor het uitvoeren van de werkzaamheden in recreatiegebied Berkendonk
• Het aantal hotspots met geluidshinder is verminderd
• Het aantal knelpunten op het vlak van luchtkwaliteit is verminderd

• Klimaatadaptatie

Wat we af willen hebben in 2026

• Er is een gezamenlijk plan van aanpak op regionale risico’s
• Er zijn 100 tot 200 huizen vergroend
• De subsidieregeling voor het groen-blauw inrichten van schoolpleinen is vastgesteld en drie schoolpleinen zijn vergroend
• Er is zicht op de mogelijkheden voor het vergroenen van de tuinen in de sociale huursector
• Er zijn (minimaal) 6.000 tegels gewipt voor het vergroenen van tuinen
• Er is een programma van eisen (incl. groennorm en groen-blauwe rekentool) voor het inrichten van de openbare ruimte en private omgeving in de binnenstad
• Er is conceptbeleid gereed om adoptiegroen mogelijk te maken en er is (minimaal) een nieuwe pluktuin gerealiseerd
• De buurten zijn aanmerkelijk minder versteend en meer gezond en leefbaar

• Energietransitie

Wat we af willen hebben in 2026

• 4.700 huishoudens hebben informatie ontvangen over de mogelijkheden voor woningverduurzaming
• Er is een subsidieregeling voor het ondersteunen van isolatiemaatregelen
• Er is een besluit over het organiseren van het toekomstige energieloket
• Er is een conceptaanvraag gereed (met onderliggende onderzoeken) voor de omgevingsvergunning voor de isolatie-aanpak
• Het warmteprogramma is vastgesteld
• Er is een besluit over de gemeentelijke rol in de warmtetransitie, in termen van financiën, organisatie en risico’s
• Jaarschijf 2026 van de uitvoeringsagenda ‘lokale aanpak netcongestie’ is gerealiseerd
• De wijkgerichte aanpak voor energietransitie is doorontwikkeld
• De toegang tot Europese financiering is verbeterd
• Het stakeholdermanagement is geborgd
• Er is een systeem om de voortgang van de reductie van broeikasgassen te monitoren
• Bij minimaal 400 huishoudens zijn kleinschalige isolatie-maatregelen getroffen en bij 25 huishoudens zijn omvangrijkere energiebesparende maatregelen getroffen

Bijzonderheden binnen de reguliere taakuitvoering

• Leefomgeving & Milieu

In 2026 spelen binnen de reguliere werkzaamheden de volgende bijzonderheden:

• Uitwerken van de eerder vastgestelde Visie Natuur & Landschap naar een uitvoeringsprogramma, waarin de totale groene opgave is opgenomen en waarin is geprioriteerd
• Evalueren en actualiseren van het uitvoeringsplan toezicht en handhaving bodem
• Actualiseren van de cumulatieve geurcontouren naar aanleiding van ruimtelijke ontwikkelingen en het verwerken hiervan in beleidsregels
• Uitvoering geven aan het programma Geluid en Lucht 2026-2031
• Afronden van het voorstel voor de bodemsanering rondom het terrein van Custom Powders naar aanleiding van de Poly- en perfluoralkylstoffen (PFAS)-besmetting daar
• Extra inzetten op het project ‘Meten is Weten’ voor het meten en duiden van magneetvelden in de wijk Brandevoort
• Opstellen van juridische zienswijzen en technische onderbouwing in dossiers op het vlak van intensieve veehouderij of industriële geurbronnen
• Samen met de partners binnen NOVEX De Peel doorontwikkelen van de projectorganisatie, verwerven van aanvullende financiële middelen en uitwerken van concrete uitvoeringsmaatregelen

• Klimaatadaptatie

In 2026 spelen binnen de reguliere werkzaamheden de volgende bijzonderheden:

• Starten met de uitvoering van de uitvoeringsagenda Klimaatbestendig Helmond 2026-2031
• Opstellen van een concreet plan voor toekomstbestendige gebiedsontwikkeling (City Deal) voor een nader te bepalen gebied in Helmond
• Starten van de voorbereidingen voor het certificeren van de gemeentelijke organisatie op trede 2 van de CO2-prestatieladder

• Energietransitie

In 2026 spelen binnen de reguliere werkzaamheden de volgende bijzonderheden:

• Verlenen van een bijdrage van maximaal € 190.000 aan de stichting Energiehuis Slim Wonen (EHSW) voor het in stand houden van een energieloket in de gemeente

Accenten binnen regionale samenwerkingen en verbonden partijen
Metropoolregio Eindhoven
Binnen de MRE wordt gewerkt aan het verder positioneren van het VGNP. We zien dat de ligging van Helmond kansen biedt om een topeconomie aan een toplandschap te verbinden. Om dit kracht bij te zetten, koersen we op verbinding met initiatieven in de regio zoals het VGNP. In 2026 starten we in MRE-verband bovendien met het opstellen van de Regionale Energie Strategie (RES) 2.0. Dit is een actualisatie van de 1.0-versie die in 2021 door de gemeenteraden is vastgesteld. Naar verwachting ligt de 2.0-versie in 2027 ter vaststelling voor aan de gemeenteraden.

Brainport Development
Helmond neemt in 2026 deel aan het onderzoek van Brainport Development naar de kansrijkheid van een regionale waterstofleiding. De insteek is dat er duidelijkheid komt over de toepasbaarheid van waterstof in de regio, als energiedrager en voor productieprocessen. We kijken op welke manier we eventuele vervolgacties willen faciliteren.

Stedelijk Gebied Eindhoven
In 2026 wordt gewerkt aan het uitvoeringsprogramma groenblauwe structuren waarin project- en procesafspraken worden gemaakt in SGE verband waarbij ook waterschappen, terreinbeheerders en provincie worden betrokken. Dit zal een combinatie zijn van uitvoerende activiteiten; concrete groenblauwe projecten waar gezamenlijke inzet op nodig is in SGE verband, aangevuld met een aantal agenderende activiteiten; procesafspraken die op termijn moeten gaan leiden tot aanvullende uitvoeringsprojecten. Bij dat laatste kan gedacht worden aan bijv. een verkenning naar ontbrekende noodzakelijke groenblauwe schakels, inventarisatie van meekoppelkansen  in lopende en aanstaande projecten voor bijvoorbeeld natuurontwikkeling, waterberging of herontwikkeling, of een verkenning naar de toekomstige kwantitatieve behoefte aan recreatieve uitloopgebieden.

Ombuigingen

-

Beleidsintensivering

Juridische kosten PFAS-dossier
Op dit moment doen er zich ontwikkelingen voor op het gebied van de civielrechtelijke procedure tegen Chemours. Wij worden daarbij ondersteund door een externe advocaat. De juridische kosten schatten we de komende 4 jaar in op € 200.000 per jaar. De kosten verwachten we af te dekken uit de specifieke uitkering (SPUK) bodemsanering 2026.

Programmakosten Klimaat en Energie
De middelen zijn nodig voor het op gang brengen van de warmtetransitie, de lokale aanpak van netcongestie, de invulling van het toekomstbestendige energieloket en de uitvoering van het klimaatcontract met Europa.

Autonome ontwikkeling

Bijdrage Omgevingsdienst Zuidoost Brabant (ODZOB) ten behoeve van omgevingsplan  
Er zijn nieuwe regels voor het beheersen van geluid vanuit verscheidene geluidsbronsoorten zoals spoor, weg, industrie etc. De ODZOB moet de oude geluidzoneringen voor bedrijven en bedrijventerreinen omzetten naar zogenaamde 'geluidproductieplafonds' voor het totaal van geluidproducerende activiteiten op een bedrijf of bedrijventerrein in relatie tot omliggende geluidgevoelige gebouwen. Die omzetting is nodig voor het opstellen van het definitieve omgevingsplan, dat eind 2030 gereed moet zijn. 

Investeringen

-

Specificatie per hoofdproduct
In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. (inclusief mutaties op de reserves)

(bedragen x € 1.000/ - is negatief)