Programma 2: Duurzaam en leefbaar

Koers
Wat willen we bereiken?

De komende jaren bouwen we in Helmond om te voorzien in de behoefte van onze inwoners. Tegelijkertijd maken we een kwaliteits- en schaalsprong. We willen het woningtekort verminderen en eraan bijdragen dat de sociale tweedeling en kansenongelijkheid verkleinen. We zetten daarom stevig in op méér (betaalbare en levensloopbestendige) woningen, ruimere keuze en betere doorstroming. En op een diverse woningmix in de wijken, afgestemd op starters, senioren en gezinnen. Daarnaast hebben we oog voor bijzondere doelgroepen en richten we ons op een passend aanbod van woonzorgvormen.

Woningbouwontwikkeling is beperkt stuurbaar
De afgelopen periode hebben we een fundament gelegd voor de toekomst. De basis is op orde. Processen zijn versneld en verbeterd. Er is geprioriteerd en geïnvesteerd in woningbouw. Dat maakt dat er een stevige basis ligt om allereerst in 2026 resultaat te boeken en na 2026 het aantal geplande woningen te laten toenemen. Met veel projecten in de pijplijn zetten we koers naar een stad waar mensen kunnen wonen, werken, ontspannen en elkaar ontmoeten. Een stad die duurzaam groeit in kwaliteit én samenhang. Ook hiervoor is de basis gelegd. Niet alleen voor woningbouw, maar ook voor infrastructuur, groen en andere elementen die bijdragen aan prettig en duurzaam wonen. Groei gaat verder dan stenen stapelen. Groei is immers pas echt waardevol als iedereen mee kan doen.

De woningbouwopgave is complex en kent veel dynamiek. Er spelen veel factoren, veel partijen zijn betrokken en er zijn veel afhankelijkheden. Denk aan rentestanden, bouw- en materiaalkosten, regelgeving van andere overheden en bezwaarprocedures kunnen er nog steeds voor zorgen dat projecten vertragen. Maar we zetten stevig in op het creëren van de juiste randvoorwaarden. Planologische trajecten worden waar mogelijk versneld, zonder concessies te doen aan een zorgvuldig proces en ruimtelijke afwegingen. Dit alles maakt dat het lastig is om aan de voorkant uitspraken te doen over doorlooptijden van projecten en over de aantallen en typen woningen die worden gerealiseerd. De gemeente bouwt immers zelf geen woningen. De urgentie dat er in een hoog tempo woningen bijkomen is echter volstrekt helder. De inzet hierop is dan ook fors, zowel wat betreft het creëren van randvoorwaarden, het aantrekken van provinciale en landelijke subsidies als de afstemming met regionale partners, ontwikkelaars en andere betrokkenen.

Doelen en resultaten

Wat we af willen hebben in 2026

• Het regionaal beleid huisvesting arbeidsmigranten is geactualiseerd
• Het Flexôtel is opgeleverd, waardoor er ca. 120 woonruimtes voor arbeidsmigranten zijn gerealiseerd
• De woonbehoefte van aandachtsgroepen is opgenomen in het woonbeleid en deze aangepaste versie is vastgesteld
• De zorg- en ondersteuningsbehoeften van aandachtsgroepen zijn in beeld en opgenomen in het woon-(zorg)beleid
• De opgave voor ouderenhuisvesting is bekend
• We hanteren structureel het prestatieniveau van Het Nieuwe Normaal
• Er is gekozen om de wooncoach-functie al dan niet structureel in te voeren
• Het uitvoeringsprogramma Wonen, welzijn en zorg is gereed
• Er is een lokale aanpak bepaald voor de spreiding en realisatie van woonzorgvormen en dit is vastgelegd in o.a. het omgevingsplan
• Er zijn prestatieafspraken over sociale huur met woningcorporaties en huurdersbelangen-organisaties
• Er is een subsidieregeling voor wonen boven winkels
• Er zijn ca. 620 woningen toegevoegd aan de woningvoorraad (gepland aantal d.d. augustus 2025)
• Er is nieuw woonwagenbeleid, waarmee er randvoorwaarden zijn voor huisvesting die aansluit bij de wooncultuur van woonwagenbewoners

Bijzonderheden binnen de reguliere taakuitvoering
In 2026 spelen binnen de reguliere werkzaamheden de volgende bijzonderheden:

• Verwerven van provinciale en landelijke subsidies en Rijksmiddelen
• Verkennen welke aanpassingen nodig zijn in het woonbeleid vanwege de wet ‘Versterking regie op volkshuisvesting’ en een start maken met de aanpassing
• Opstellen van het omgevingsplan voor de wijk ’t Hout, als stap in het realiseren van een omgevingsplan dat dekkend is voor heel Helmond
• Actualiseren van het beleid voor ruimtelijke kwaliteit, in lijn met de Omgevingsvisie
• Continueren van het begeleiden van diverse geloofsgemeenschappen om samen een stichting op te richten die zorgdraagt voor het realiseren en beheren van een begraafplaats met eeuwigdurende grafrust

Ontwikkelingen in Brandevoort
In de wijk Brandevoort zijn er tot en met 2031 nog de nodige ontwikkelingen. In die periode komen er in totaal nog zo’n 350 woningen bij. In 2026 ronden we bijvoorbeeld het deelgebied Liverdonk op, wordt verder gewerkt aan de verschillende blokken binnen De Veste (variërend van bouw, ontwerp, oplevering tot verkoop) en wordt het definitief ontwerp voor Hazenwinkel fase 3 opgeleverd. Ook worden delen van de Hazenwinkel en De Veste ook woonrijp gemaakt.

Accenten binnen regionale samenwerkingen en verbonden partijen
Metropoolregio Eindhoven (MRE)
In 2026 spelen er een aantal dossiers, die allen relevant zijn voor Helmond. De Woondeal die we als regio in december 2023 hebben afgesloten met provincie en Rijk dient herijkt en opgepakt te worden. In het najaar 2025 is de regionale Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) studie afgerond, ook deze studie moet vertaald worden naar verdere plannen. Sinds september 2025 zijn de subsidieloketten voor  de Beethovenmiddelen geopend voor de subsidieaanvragen ten aanzien van grond- en vastgoedexploitatie (Zie ook de paragraaf grondbeleid).
In 2026 worden weer tranches opengesteld waar voor Helmondse projecten subsidie kan worden aangevraagd. Onze insteek is dat we hiermee diverse projecten in Helmond financieren (gemiddeld
€ 11.000,- per woning). Daarnaast zal in 2026 ook de landelijke Realisatiestimulans regeling worden opengesteld, waarbinnen we als gemeente een bijdrage van € 7000,- per opgeleverde woning kunnen aanvragen. Ook wordt het regionaal volkshuisvestingsprogramma uitgewerkt. Dit is voor Helmond belangrijk, omdat we hierin regionale afspraken maken over de aanpak van huisvestingsvraagstukken binnen de regio, en specifiek een evenwichtige verdeling van aandachtsgroepen. Het herzien van de huisvestingsverordening ligt in het verlengde hiervan. Deze herzien we naar aanleiding van de Wet Versterking regie op volkshuisvesting. Dit pakken we in Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE)-verband op, zodat urgent woningzoekenden meer regionaal kunnen worden gehuisvest.

In MRE-verband zal in 2026 het onderzoek naar huisvesting arbeidsmigranten worden opgeleverd. Hier zullen vermoedelijk nadere afspraken over huisvesting van arbeidsmigranten worden opgenomen. Studentenhuisvesting kent ook een regionale opgave waarvan Helmond voor 15% aan de lat staat. In 2026 onderzoeken we samen met de corporaties en studentenhuisvester waar en hoe deze opgave kan landen in de stad.

Wat ook binnen de samenwerking binnen de MRE speelt, is het meer inzetten op biobased bouwen, bijvoorbeeld met hennep of olifantsgras. Negentien gemeenten in Zuidoost-Brabant hebben samen met de provincie Noord-Brabant en de waterschappen Aa en Maas en De Dommel een afspraak gemaakt hierover. Het doel is om deze manier van bouwen normaal te maken in de bouwsector.

Stedelijk Gebied Eindhoven
In het SGE werken we met een gezamenlijk, onafhankelijk coördinatieteam Wonen, waar de Provincie deel van uitmaakt. De bedoeling is dat het team de woningbouwplannen in de regio toetst aan de Brainport Principes om de kwaliteit van onze woningbouw te bewaken. De plannen worden tevens ruimtelijk getoetst aan het provinciale afspraken. In 2026 evalueren we de werking hiervan, zodat we dit waar nodig kunnen aanscherpen.

Samenwerkingsverband De Peel
In aansluiting op de wens in MRE-verband om te investeren in biobased bouwen, willen we in de Peelregio het telen, verwerken en bouwen met vezelgewassen stimuleren. Voor Helmond houdt dit in dat we in 2026 onderzoeken of we in Helmond op verschillende strategisch aangekochte percelen tijdelijk vezelgewassen kunnen telen, bedoeld voor biobased bouwen. Dit willen we in samenwerking met de markt doen. De Peel wil een voorbeeldregio worden op dit vlak. Daarom gaan we in 2026 samen met boeren, bedrijven en andere overheden werken aan meer onderlinge verbinding tussen partijen voor ketensamenwerking. Ook onderzoeken we waar verdere mogelijkheden liggen voor het toepassen van biobased materialen. We voeren ook onderzoek uit om inzicht te krijgen in hoe biobased materialen invloed hebben op het energiegebruik.

Ombuigingen

Subsidie verlagen Stichting BSD   
Vanwege het stopzetten van de bouw van Brainport Smart District (BSD) heeft de betrokken partner minder middelen nodig voor de uitvoering van activiteiten. De subsidie wordt daarom afgebouwd en zal uiteindelijk volledig worden beëindigd. Er is geen sprake van een subsidiabele restopgave. Dit leidt tot een verlaging van de lasten in de begroting. De structurele besparing wordt zichtbaar vanaf het moment dat de subsidie volledig vervalt.

Schrappen investering Wonen   
In de programmabegroting 2025 is € 1,050 miljoen opgenomen als investering voor nieuw woonbeleid, verdeeld over 2024–2026. Deze investering wordt geschrapt omdat deze niet inzetbaar is waarvoor bedoeld. Nieuw woonbeleid is geen investering, en directe inzet voor woningbouwprojecten bleek niet mogelijk vanwege staatssteunregels en gemeentelijke financiële kaders. De raad heeft inmiddels
€ 10 miljoen beschikbaar gesteld voor woningbouwimpuls, waarmee de oorspronkelijke doelstellingen zijn ingevuld. Schrappen van deze investering heeft geen gevolgen voor lopende woningbouwprojecten. Het levert een voordeel op van € 30.000 in 2026 en € 45.000 vanaf 2027.

Lager budget wijkactiviteiten WOP Rijpelberg  
Het budget voor activiteiten in het kader van Wijkontwikkelingsprogramma (WOP) Rijpelberg wordt aangepast. De afgelopen jaren is het budget niet volledig nodig gebleken. Hiermee blijven waardevolle activiteiten mogelijk, waarbij wordt gestimuleerd om beschikbare middelen efficiënter in te zetten en keuzes te maken in de uitvoering. Op deze manier wordt bijgedragen aan een structurele verlaging van de uitgaven, terwijl de basis voor ondersteuning in de wijk behouden blijft.

Beleidsintensivering

-

Achterblijvende legesinkomsten
De legesinkomsten blijven structureel lager dan eerder geraamd. Dit heeft verschillende oorzaken. Zo blijft het aantal aanvragen achter bij de verwachting. Daarbij spelen externe factoren een rol, zoals netcongestie en de invoering van de Omgevingswet.
We verwachten dat de opbrengsten structureel ca. € 1 miljoen lager zullen uitvallen dan in eerdere begrotingen geraamd. In de begroting 2026–2029 wordt dit tekort in 2026 incidenteel afgedekt met vrijval uit de reserves. Vanaf 2027 wordt de structurele dekking gezocht in een verlaging van de kosten die aan het legestarief worden toegerekend. Hiervoor is een opdracht uitgezet om de onderbouwing van de legestarieven te herzien en waar mogelijk efficiënter te maken. De uitkomsten van deze opdracht zijn gereed in het tweede kwartaal van 2026.

Investeringen

Landschapspark Kloostereind
Op 3 december 2024 heeft het college van B&W de Inrichtingsvisie en bijbehorend uitvoeringsprogramma voor Landschapspark Kloostereind vastgesteld en is de raad middels een RIB geïnformeerd. De Inrichtingsvisie Landschapspark Kloostereind geeft richting aan de gewenste ontwikkeling in dit gebied. Met de vaststelling van de inrichtingsvisie kan de ontwikkeling van Landschapspark Kloostereind nader vormgegeven worden in samenwerking met Stichting Landschapspark Kloostereind, bewoners en belanghebbenden. De komende jaren realiseren we het uitvoeringsprogramma (2024 – 2030), waarmee projecten voor landschaps- en natuurontwikkeling tot uitvoering worden gebracht.

Strategische grondaankoop regisserende en strategische verwervingen
In de nota grondbeleid 2024 is opgenomen dat we vanaf de begroting 2025 elk jaar 2 budgetten opnemen in het investeringsprogramma voor verwervingen:

• Een budget van € 5,0 miljoen voor regisserende verwervingen. Dat zijn verwervingen op gebieden waarvoor de gemeenteraad eerder al een visie of een plan heeft vastgesteld, maar waarvoor het nog te vroeg is om al een grondexploitatie te kunnen vaststellen.
• Een budget van € 2,5 miljoen voor strategische verwervingen. Dat zijn verwervingen op alle andere gebieden in de stad, dus de gebieden waarvoor nog geen grondexploitatie is vastgesteld en waarvoor ook nog geen plan of visie is vastgesteld door de raad.

Met deze budgetten kan het college van B&W slagvaardig handelen. Als in een begrotingsjaar geen verwervingen worden gedaan (of een gedeelte is gebruikt) komt het (restant) budget van dat jaar te vervallen het kan niet doorgeschoven worden naar volgende jaren. De rente over deze verwervingsbudgetten wordt gedekt uit de reserve grondbedrijf.

Specificatie per hoofdproduct
In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. (inclusief mutaties op de reserves)

(bedragen x € 1.000/ - is negatief)